Rechtspraak in opspraak

Het Nederlandse rechtssysteem lijkt goed te werken. Rechters zijn veelal integer.Toch verdwijnen er nog steeds mensen onschuldig achter tralies. Hoe komt dat? Zijn het 'bedrijfsongevallen' of is er meer aan de hand?

In Nederland worden duizenden mensen per jaar onschuldig veroordeeld tot een celstraf, taakstraf of boete (zie onder cijfers) Deze site geeft voorbeelden van bekende en minder bekende rechterlijke dwalingen  en probeert te ontdekken hoe het mogelijk is dat rechters meestal integer handelen en er toch grote fouten worden gemaakt. 

Rechterlijke dwalingen zijn geen ‘bedrijfsongevalletjes’ (ernstige medische missers noemen we ook niet zo). Ze zijn een drama voor onschuldig veroordeelden en andere betrokkenen. Ze laten vooral zien hoe ons rechtsysteem er voor zorgt dat rechters fouten maken (hoezeer zij ook hun best doen om dat te voorkomen). Het Nederlandse systeem zit bijvoorbeeld zo in elkaar dat het rechters vrijwel onmogelijk wordt gemaakt om onbevooroordeeld naar verdachten te kijken. Rechters zijn ook niet opgeleid om aan ‘waarheidsvinding’ te doen en ze ontwikkelen daarin geen expertise (omdat ze niet afgerekend worden op verkeerde beoordelingen). Daarom kunnen rechters

1) 'feiten' vaststellen die natuurwetenschappelijk onmogelijk zijn,
2) waarschijnlijkheidsargumenten gebruiken waar niets van klopt (zie onder statistiek)
3) zonder nadere argumentatie 'gegevens' selecteren die in het schuldscenario passen en andere gegevens negeren,
4) hun ‘professionele gevoel' volgen om tot een oordeel te komen ook al zeggen psychologen dat dat helemaal niet kan.

Rechters creëren aldus een juridische werkelijkheid die weinig te maken heeft met de echte werkelijkheid, maar die wel ingrijpende gevolgen heeft.

Mogelijkheden tot verbetering?

Deze site laat niet alleen zien wat er mis is met ons rechtsyteem maar toont ook mogelijkheden om dit te veranderen. Rechters zouden veel kunnen leren van modern psychologisch onderzoek naar oordeelsvorming. Wat moet je doen om onbevooroordeeld naar een verdachte te kijken? Wat voor eisen zouden aan het bewijs gesteld moeten worden? Hoe zorgen we ervoor dat het er eerlijker aan toegaat in Nederlandse rechtszalen? Moeten we ons neerleggen bij het rechtsysteem zoals dat in de afgelopen honderd jaar is gegroeid, of mogen moderne inzichten meetellen?

En wat kunnen we leren van sociologie en organisatietheorie? Hoe gaat gaat het er eigenlijk aan toe in een rechtbank? Hoe functioneren rechters? Kan een efficiënte productiewijze (veel veroordelingen) wel samengaan met zorgvuldige waarheidsvinding? Is het waar dat bij veel strafzaken het vonnis al klaar ligt voordat de zitting is begonnen?

Vragen en ervaringen

Deze site belicht ook de vele vragen die onder mensen leven over rechtspraak, over verdachten, over straffen, gevangenissen en recidive. Zijn de straffen in Nederland niet te laag? Zijn zedendelinquenten niet onverbeterlijk? Mag privacy onze veiligheid in de weg staan? (Wie niets te verbergen heeft, heeft niets te vrezen) Wordt onze ‘democratische rechtsstaat’ bedreigd?

Tenslotte zijn verhalen opgenomen over de onthutsende ervaringen die mensen hebben met politie, justitie, rechters en gevangeniscellen.

Reageren? Meer informatie? Aanvullingen? Stuur een mail!